第25章 反三角函数

第25章 反三角函数

25.1 引言

在前面的章节中,我们学习了如何根据角求其三角函数值。现在我们来学习反三角函数,即已知三角函数值,如何求对应的角。

反三角函数是三角函数的反函数。由于三角函数不是单射的(在实数范围内不是一一对应的),我们需要限制它们的定义域,使其成为单调函数,然后才能讨论反函数。

25.2 反正弦函数

定义:反正弦函数\(\arcsin x\)(或\(\sin^{-1}x\))是正弦函数的反函数,定义域为\([-1, 1]\),值域为\([-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\)

\[\sin(\arcsin x) = x \quad \text{其中} \quad x \in [-1, 1]\]

\[\arcsin(\sin\theta) = \theta \quad \text{其中} \quad \theta \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\]

反正弦函数的基本恒等式

\[\sin(\arcsin x) = x\]

\[\arcsin(\sin\theta) = \theta \quad \text{当} \quad -\frac{\pi}{2} \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}\]

\[\arcsin(-x) = -\arcsin x \quad \text{(奇函数)}\]

25.3 反余弦函数

定义:反余弦函数\(\arccos x\)(或\(\cos^{-1}x\))是余弦函数的反函数,定义域为\([-1, 1]\),值域为\([0, \pi]\)

\[\cos(\arccos x) = x \quad \text{其中} \quad x \in [-1, 1]\]

\[\arccos(\cos\theta) = \theta \quad \text{当} \quad 0 \leq \theta \leq \pi\]

反余弦函数的基本恒等式

\[\cos(\arccos x) = x\]

\[\arccos(\cos\theta) = \theta \quad \text{当} \quad 0 \leq \theta \leq \pi\]

\[\arccos(-x) = \pi - \arccos x\]

余弦与反正弦的关系

\[\arccos x = \frac{\pi}{2} - \arcsin x\]

25.4 反正切函数

定义:反正切函数\(\arctan x\)(或\(\tan^{-1}x\))是正切函数的反函数,定义域为\((-\infty, +\infty)\),值域为\((-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})\)

\[\tan(\arctan x) = x \quad \text{其中} \quad x \in (-\infty, +\infty)\]

\[\arctan(\tan\theta) = \theta \quad \text{当} \quad -\frac{\pi}{2} < \theta < \frac{\pi}{2}\]

反正切函数的基本恒等式

\[\tan(\arctan x) = x\]

\[\arctan(\tan\theta) = \theta \quad \text{当} \quad -\frac{\pi}{2} < \theta < \frac{\pi}{2}\]

\[\arctan(-x) = -\arctan x \quad \text{(奇函数)}\]

\[\arctan x + \arctan\frac{1}{x} = \frac{\pi}{2} \quad (x > 0)\]

25.5 反余切、反割、反余割函数

反余切函数\(\operatorname{arccot} x\)

定义域:\((-\infty, +\infty)\) 值域:\((0, \pi)\)

\[\operatorname{arccot} x = \frac{\pi}{2} - \arctan x\]

反割函数\(\operatorname{arcsec} x\)

定义域:\((-\infty, -1] \cup [1, +\infty)\) 值域:\([0, \frac{\pi}{2}) \cup (\frac{\pi}{2}, \pi]\)

\[\operatorname{arcsec} x = \arccos\frac{1}{x}\]

反余割函数\(\operatorname{arccsc} x\)

定义域:\((-\infty, -1] \cup [1, +\infty)\) 值域:\([-\frac{\pi}{2}, 0) \cup (0, \frac{\pi}{2}]\)

\[\operatorname{arccsc} x = \arcsin\frac{1}{x}\]

25.6 反三角函数的图像

反正弦函数的图像关于原点对称,是正弦函数在\([-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\)上的反函数图像。

反余弦函数的图像可由反正弦函数的图像平移得到。

反正切函数的图像关于原点对称,以水平渐近线\(y = \pm\frac{\pi}{2}\)为界。

25.7 已解决的问题

问题25.1\(\arcsin\frac{1}{2}\)的值。

解:\(\sin\theta = \frac{1}{2}\),在\([-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\)范围内,\(\theta = \frac{\pi}{6}\)

因此\(\arcsin\frac{1}{2} = \frac{\pi}{6}\)

问题25.2\(\arccos(-\frac{\sqrt{3}}{2})\)的值。

解:\(\cos\theta = -\frac{\sqrt{3}}{2}\),在\([0, \pi]\)范围内,\(\theta = \frac{5\pi}{6}\)

因此\(\arccos(-\frac{\sqrt{3}}{2}) = \frac{5\pi}{6}\)

问题25.3\(\arctan(-1)\)的值。

解:\(\tan\theta = -1\),在\((-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2})\)范围内,\(\theta = -\frac{\pi}{4}\)

因此\(\arctan(-1) = -\frac{\pi}{4}\)

问题25.4\(\sin(\arcsin\frac{1}{3})\)的值。

解:由\(\sin(\arcsin x) = x\),得\(\sin(\arcsin\frac{1}{3}) = \frac{1}{3}\)

问题25.5\(\cos(\arctan 2)\)的值。

解:设\(\theta = \arctan 2\),则\(\tan\theta = 2 = \frac{\sin\theta}{\cos\theta}\)

构建直角三角形:对边为2,邻边为1,斜边为\(\sqrt{1^2 + 2^2} = \sqrt{5}\)

\(\cos\theta = \frac{1}{\sqrt{5}} = \frac{\sqrt{5}}{5}\)

因此\(\cos(\arctan 2) = \frac{\sqrt{5}}{5}\)

问题25.6 证明:\(\arcsin x + \arccos x = \frac{\pi}{2}\),其中\(-1 \leq x \leq 1\)

解:设\(\theta = \arcsin x\),则\(\sin\theta = x\),且\(-\frac{\pi}{2} \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}\)

\(\cos\theta = \sqrt{1 - \sin^2\theta} = \sqrt{1 - x^2}\)(因为\(\theta\)在第一或第四象限)

因此:\(\arccos x = \arccos(\sin\theta) = \frac{\pi}{2} - \theta = \frac{\pi}{2} - \arcsin x\)

移项得:\(\arcsin x + \arccos x = \frac{\pi}{2}\)

问题25.7\(\arctan\frac{1}{2} + \arctan\frac{1}{3}\)的值。

解:设\(\alpha = \arctan\frac{1}{2}\)\(\beta = \arctan\frac{1}{3}\),则\(\tan\alpha = \frac{1}{2}\)\(\tan\beta = \frac{1}{3}\)

\(\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan\alpha + \tan\beta}{1 - \tan\alpha\tan\beta} = \frac{\frac{1}{2} + \frac{1}{3}}{1 - \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{3}} = \frac{\frac{5}{6}}{\frac{5}{6}} = 1\)

由于\(\alpha\)\(\beta\)都很小,\(\alpha + \beta\)\((0, \frac{\pi}{2})\)范围内,所以\(\alpha + \beta = \frac{\pi}{4}\)

因此:\(\arctan\frac{1}{2} + \arctan\frac{1}{3} = \frac{\pi}{4}\)

问题25.8\(\sin(\arccos\frac{3}{5})\)的值。

解:设\(\theta = \arccos\frac{3}{5}\),则\(\cos\theta = \frac{3}{5}\)

\(\sin\theta = \sqrt{1 - \cos^2\theta} = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}\)(取正值因为\(\theta\)\([0, \pi]\)的第一象限)

因此\(\sin(\arccos\frac{3}{5}) = \frac{4}{5}\)

问题25.9\(\arcsin(\sin\frac{5\pi}{6})\)的值。

解:\(\frac{5\pi}{6}\)不在\([-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\)范围内,需要化简。

\(\sin\frac{5\pi}{6} = \sin(\pi - \frac{\pi}{6}) = \sin\frac{\pi}{6} = \frac{1}{2}\)

\(\arcsin(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{6}\)

因此\(\arcsin(\sin\frac{5\pi}{6}) = \frac{\pi}{6}\)

问题25.10 证明:\(\arctan x = \arcsin\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}\)

解:设\(\theta = \arctan x\),则\(\tan\theta = x\),且\(-\frac{\pi}{2} < \theta < \frac{\pi}{2}\)

\(\sin\theta = \frac{\tan\theta}{\sqrt{1+\tan^2\theta}} = \frac{x}{\sqrt{1+x^2}}\)

因此\(\theta = \arcsin\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}\),即\(\arctan x = \arcsin\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}\)

问题25.11\(\tan(\arcsin\frac{2}{3})\)的值。

解:设\(\theta = \arcsin\frac{2}{3}\),则\(\sin\theta = \frac{2}{3}\)\(\theta\)\([0, \frac{\pi}{2}]\)

\(\cos\theta = \sqrt{1 - \sin^2\theta} = \sqrt{1 - \frac{4}{9}} = \sqrt{\frac{5}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}\)

\(\tan\theta = \frac{\sin\theta}{\cos\theta} = \frac{\frac{2}{3}}{\frac{\sqrt{5}}{3}} = \frac{2}{\sqrt{5}} = \frac{2\sqrt{5}}{5}\)

问题25.12\(\sec(\arctan\frac{3}{4})\)的值。

解:设\(\theta = \arctan\frac{3}{4}\),则\(\tan\theta = \frac{3}{4}\)

构建直角三角形:对边为3,邻边为4,斜边为5

\(\sec\theta = \frac{5}{4}\)

因此\(\sec(\arctan\frac{3}{4}) = \frac{5}{4}\)

问题25.13 化简:\(\sin(\arccos x)\)

解:设\(\theta = \arccos x\),则\(\cos\theta = x\),且\(0 \leq \theta \leq \pi\)

\(0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}\)时,\(\sin\theta = \sqrt{1 - \cos^2\theta} = \sqrt{1 - x^2}\)

\(\frac{\pi}{2} < \theta \leq \pi\)时,\(\sin\theta = -\sqrt{1 - \cos^2\theta} = -\sqrt{1 - x^2}\)

因此:\(\sin(\arccos x) = \pm\sqrt{1 - x^2}\)(符号取决于\(x\)的值)

问题25.14 证明:\(\operatorname{arccot} x + \arctan x = \frac{\pi}{2}\)

解:设\(\theta = \operatorname{arccot} x\),则\(\cot\theta = x\),且\(0 < \theta < \pi\)

\(\tan\theta = \frac{1}{x}\)(当\(x \neq 0\)时)

\(\arctan\frac{1}{x} = \theta\)(因为\(\theta\)\((0, \pi)\)内,且\(\tan\theta > 0\)\(\theta \in (0, \frac{\pi}{2})\)

实际上,更直接的方法是:

由于\(\operatorname{arccot} x = \frac{\pi}{2} - \arctan x\)(对于所有实数\(x\)成立)

因此:\(\operatorname{arccot} x + \arctan x = \frac{\pi}{2}\)

问题25.15\(\arcsin\frac{3}{5} + \arccos\frac{4}{5}\)的值。

解:设\(\alpha = \arcsin\frac{3}{5}\)\(\beta = \arccos\frac{4}{5}\)

\(\sin\alpha = \frac{3}{5}\)\(\cos\beta = \frac{4}{5}\)

\(\cos\beta = \frac{4}{5}\),得\(\sin\beta = \sqrt{1 - \cos^2\beta} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \frac{3}{5}\)

因此\(\sin\alpha = \sin\beta = \frac{3}{5}\)

由于\(\alpha \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]\)\(\beta \in [0, \pi]\),且\(\sin\alpha = \sin\beta\),所以\(\alpha + \beta = \frac{\pi}{2}\)

25.8 补充问题

问题25.16\(\arcsin(-\frac{\sqrt{2}}{2})\)的值。

答案:\(-\frac{\pi}{4}\)

问题25.17\(\arccos\frac{\sqrt{2}}{2}\)的值。

答案:\(\frac{\pi}{4}\)

问题25.18\(\arctan\sqrt{3}\)的值。

答案:\(\frac{\pi}{3}\)

问题25.19\(\sin(\arctan\frac{4}{3})\)的值。

答案:\(\frac{4}{5}\)

问题25.20\(\cos(\arcsin(-\frac{1}{2}))\)的值。

答案:\(\frac{\sqrt{3}}{2}\)

问题25.21 证明:\(\arccos x = \arctan\frac{\sqrt{1-x^2}}{x}\)(对于\(0 < x \leq 1\)

问题25.22\(\tan(\arccos\frac{1}{2})\)的值。

答案:\(\sqrt{3}\)

问题25.23\(\sin(\frac{1}{2}\arccos\frac{1}{2})\)的值。

答案:\(\frac{\sqrt{2-\sqrt{3}}}{2}\)

问题25.24 化简:\(\cos(2\arcsin x)\)

答案:\(1 - 2x^2\)

问题25.25\(\arctan 1 + \arctan 2 + \arctan 3\)的值。

答案:\(\pi\)

问题25.26\(\csc(\arctan 3)\)的值。

答案:\(\frac{\sqrt{10}}{3}\)

问题25.27 证明:\(\arcsin x = \arctan\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\)(对于\(-1 < x < 1\)

问题25.28 化简:\(\sin(\frac{\pi}{2} - \arccos x)\)

答案:\(x\)

问题25.29\(\cos(2\arctan 2)\)的值。

答案:\(-\frac{3}{5}\)

问题25.30 证明:\(\tan(\arcsin x) = \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\)(对于\(-1 < x < 1\)